Verslag: Werken in de nieuwe televisiestandaard UHD/4K (United)

UHD/4K wordt over de hele wereld als de nieuwe televisiestandaard gezien. In elke winkel worden UHD/4K televisietoestellen in grote getale aangeboden en verkocht. Een aantal grote videodiensten en broadcasters waaronder Netflix en Amazon de consument inmiddels de mogelijkheid om UHD-content te bekijken. Over de uitdagingen van UHD/4K-contentproductie, vertelden Bolke Burnaby Lautier en Thijs van der Kamp van United in een expertsessie.

Met Ultra High Definition (UHD) is de beeldkwaliteit wederom stukken scherper geworden. In de overgang van Standard Definition (SD) naar High Definition (HD) vroeg dat nogal wat aanpassing aan de opnamekant. Onvolkomenheden in decors werden bijvoorbeeld direct zichtbaar. Met de overgang van HD naar UHD zit de uitdaging vooral in de enorme hoeveelheid data die voor deze beeldkwaliteit nodig is en ook in het feit dat de productielijn van camera tot uitzending voorlopig nog het nodige leen- en knutselwerk vraagt. Bolke Burnaby Lautier tapt uit een rijke ervaring. De afgelopen jaren maakte hij wereldwijd 4K-registraties van grote popconcerten, waaronder U2, Beyoncé, Muse en Katy Perry. 4K is daarbij niet een tovermiddel, waarschuwt hij. “Het gaat primair om een mooi eindproduct maken en dat kan ook in SD. 4K maakt dat mooie resultaat allen nog mooier.” Waar Burnaby Lautier in de praktijk tegenaan loopt is dat er nog geen complete sets zijn waarmee je op stap kan gaan. De componenten zijn weliswaar in de markt te verkrijgen, maar komen overal vandaan, waardoor een 4K-voorbereiding vooral heel veel logistiek vraagt.

De handling van de data bezorgt het team de grootste hoofdbrekens: 4K genereert 4x meer data dan HD, dat ook al 4x meer data genereerde dan SD. Op dit moment wordt het datavraagstuk nog opgelost door in drie kwaliteiten tegelijk op te nemen: 4K, HD en lores. HD is voor de regiebus en de loresbeelden worden in de postproductie gebruikt. De 4K-beelden worden op 128 GB-datakaarten opgeslagen. Card-runners halen de kaarten op en downloaden de data op een batterij aan laptops waar de data gebackupt worden en voorzien van metadata. De camera moet voor deze operatie worden aangepast en daarvoor heeft United zelf een blackbox ontwikkeld.

Thijs van der Kamp gaat wat dieper in op de techniek. Allereerst en voor de goede orde: UHD en 4K zijn niet hetzelfde. 4K heeft iets andere verhoudingen omdat het begon als filmkwaliteit. Het verschil tussen HD en UHD/4K is op een gewone televisie ook nauwelijks te zien. Bij een 42 inch-televisie zou de ideale kijkafstand 85 centimeter en bij een 104 inch 2,05 centimeter moeten zijn om optimaal te genieten van je nieuwe kwaliteit.

Thijs geeft aan dat de beeldresolutie weliswaar belangrijk is, maar dat de beleving van de beeldkwaliteit ook wordt beïnvloed door andere factoren als Wide Color Gamut (WCG) dat een rijker kleurspectrum mogelijk maakt, de Frame Rate ofwel: het aantal deeltjes per seconde en of het beeld met High Dynamic Range (HDR) is opgenomen, dat mogelijk maakt dat kleuren contrastrijker en helderder ogen.

Post workflow
Geen normale postproductieset kan de hoeveelheid data van UHD-kwaliteit (nog) aan. De oplossing is een HD-proxy creëren, vervolgens een HD-montage maken en dan de tijdlijn linken aan de originele UHD.

Wat zijn de beste camera’s voor UHD opnames?
Het antwoord blijkt afhankelijk van doel en soort registratie. United doet daarom samen met veertig professionals uit de Nederlandse film- en televisiewereld een onafhankelijke test tussen negen high-end UHD (Ultra High Definition) camera’s uit de markt. Deelnemende partijen zijn onder meer Camalot, Camera Rentals en de Nederlandse Film Academie. Thijs geeft aan dat de gegevens derde week juli online en voor iedereen beschikbaar zijn.

Bij registratie in UHD is ook de opnamekant weer iets kritischer.

Van der Kamp noemt de uitlichting, maar ook het nodige oog voor detail. In UHD zie je alles. Goed nadenken over opnames wordt dan ook steeds belangrijker. Iedere camera heeft een eigen look & feel. En omdat de camera’s meer registreren moeten zaken als uitlichting goed zijn en mogen echt geen ongewenste elementen in beeld staan: UHD is ongenadig. Tot slot noemt Thijs ook het belang van goed geluid. “Bij een waanzinnige 4K-video met lage kwaliteit geluid haken mensen af.”

Data-afhandeling.
Voor de data-afhandeling is de Digital Image Technician in het leven geroepen die zorg draagt voor de settings van de camara, de backup van de data verzorgt en samen met de cameraman the look & feel instelt. “Databehandeling is voor ons heel belangrijk. We moeten zeker weten dat de beelden niet verloren gaan. De beelden en de backup gaan zelfs op twee aparte vluchten naar huis. Alle data worden ook direct gebackupt.” United heeft daar een kwaliteitssysteem voor.

Uitdagingen
De enorme hoeveelheden data vereisen investeringen. Een 1 GB-aansluiting voor je datanetwerk is niet meer voldoende. Dat moet 10 GB zijn. En voor opslag moet je niet meer denken in terrabytes, maar in petabytes. Er is ook andere hardware nodig. Zijn die investeringen nog wel rendabel? Van der Kamp noemt gebrek aan standaardisatie als een remmende factor bij 4K-producties. Niemand wil verkeerd investeren en dat heeft invloed op de hoeveelheid 4K-content.

United heeft ondertussen internationaal een naam hoog te houden als innovator. Op dit moment is het bedrijf bezig met een aantal nieuwe ontwikkelingen om registraties in UHD te verbeteren: denk aan een slimme workflow, HDR als manier om het effect van UHD te vergroten, live UHD en live kleurcorrectie.

Ellen Röling